Tilkynningar

2. hluti

Getur þú greint frá stöðu frumvarps til myndlistarlaga sem var lagt fram árið 2007?

http://www.althingi.is/altext/135/s/0384.html

Frumvarp til myndlistarlaga var búið að vera að gerjast hérna í ráðuneytinu í svolítinn tíma og hugmyndir þar af lútandi höfðu verið ræddar við ýmsa aðila. Hugmyndin um löggjöf um málefni myndlistar komu til í framhaldi um löggjöf á öðrum sviðum, því það eru til leiklistarlög, það eru til lög um tónlistarsjóð og um bókmenntasjóð. Þannig að það má segja að myndlistin hafi verið eina sviðið þar sem var ekki um að ræða heildarlöggjöf.

Ef við lítum til dæmis á leiklistarlögin þá er þar um að ræða sérstaka heildarlögggjöf um það listasvið og þar inn í eru ákvæði sem að snúa að Þjóðleikhúsinu. Hugmyndin um myndlistarlögin var byggð á sama grunni, það er að segja um heildarlöggjöf um þá umgjörð sem að ríkið skapaði í myndlistarmálum, með starfsemi Listasafns Íslands þar inn í og styrktarsjóði eins og á hinum sviðunum, þ.e. myndlistarsjóði, en slíkur sjóður er ekki til í dag.

Þetta frumvarp var lagt fram á Alþingi veturinn 2007-2008, og eftir 1. umræðu var því vísað til menntamálanefndar. Nefndin óskaði eftir umsögnum fjölmargra aðila um frumvarpið, og fékk til baka slíkar umsagnir frá 14 aðilum, þar sem fram kom stuðningur við frumvarpið í heild, en gerðar athugasemdir við ýmsar greinar. Frumvarpið var ekki afgreitt frá nefndinni þennan vetur, og féll þar með niður og hefur ekki verið lagt fram aftur síðan. En þetta var ef til vill góðærisdæmi, og má ætla að af því að þarna var verið að stefna í ný útgjöld þá hefur þetta ekki verið lagt fram á ný. Frumvarpið hefur verið endurskoðað og er í sjálfu sér tilbúið til framlagningar á ný ef pólitískur áhugi er á því, og það væri mögulega þess vert að setja þetta fyrir Alþingi með það í huga að skapa umræðu um þann grundvöll sem þarna var lagður til fyrir málaflokkinn. Við sjáum hvað setur. Það mætti þess vegna hugsa sér að þeim ákvæðum frumvarpsins sem stefna til nýrra útgjalda yrði bara frestað um nokkur ár eða þangað til að menn sjá til lands í þessari kreppu sem núna er, því að ég held að það sé enginn samfélagslegur stuðningur við það að stofna til nýrra útgjalda á þessum sviðum akkúrat núna.

Það er frekar vert að reyna eftir bestu getu að verja þau framlög sem fyrir eru og þar er dýrmætastur og miklivægastur launasjóður listamanna annars vegar og svo þarf að verja framlagið sem fer til Feneyjar Tvíæringsins hins vegar, því það er eðlilega alltaf spurning við gerð fjárlaga hverju á að halda áfram með og hvar á að skera niður. Einnig þarf að sjálfsögðu að verja framlög til Listasafns Íslands og safnasjóðs, sem styður við bakið á mörgum öðrum söfnum í landinu.

Hvað finst þér um styrkjamál myndlistarmanna, hvernig er opinbera styrkjakerfinu háttað nú þegar myndlistarlögin hafa ekki verið lögð fyrir?

Sú spurning sem menn hafa ekki tekið til umræðu með skilvirkum hætti er hvað hlutverk ríkisins eigi að vera gagnvart menningarlífinu, því þar geta menn farið öfganna á milli. Annars vegar er þjóðsagan um að ríkisvaldið eigi ekkert að gera fyrir menningarlífið og svo hins vegar kenningin um að ríkið eigi að moka peningum í menningarlífið; í reyndinni erum við Íslendingar þarna einhversstaðar á milli. Ég held að listamannalaun séu mjög gott dæmi um íslenska lausn sem að hjálpar mjög mörgum. Það vantar  myndlistarsjóðinn í þessa flóru þar sem aðrar skapandi greinar geta sótt um verkefnastyrki í slíka sjóði, og það væri mjög æskilegt að hann yrði til sem fyrst. Að öðru leyti þá held ég að starfsemi menningar og listar – myndlistarinnar þar með – ætti sem mest að standa á eigin fótum, þ.e. á grundvelli þeirra sem stofna til starfseminnar en ekki á grundvelli fjárframlags frá ríkinu. Það ættu þó einnig að vera til einhverjir sjóðir þar sem menn geta sótt um verkefnastyrki á þessu sviði sem öðrum.

Hugmyndin með KÍM (Kynningarmiðstöð íslenskrar myndlistar) er sú að þangað sé veitt af ríkisins hálfu ákveðnu fé, sem að KÍM veiti þá á faglegum grunni í ferða- og verkefnastyrki til myndlistarmanna sem eru að fara að kynna sína myndlist erlendis. Það er vert að geta styrkt svoleiðis verkefni líka, en með þessari aðferð er þetta ekki ríkið eða ráðuneyti sem velur styrkþegana, heldur fagaðili – það er mikið betra að það sé fagaðili út í bæ sem úthlutar þessum peningum frekar en ríkisvaldið sjálft, vegna þess að annars er alltaf hætt á að  menn fari að vísa til einhverra annara atriða heldur en hins faglega gildis. Það eru allskonar hugmyndir í gangi um hvernig á að úthluta peningum, en ég held að þessi sé sú skásta.

Hugmyndin með Íslandsstofu er sú að að búa til eitt sóknarbartterí út á við, ekki bara með fiskinn og kindakjötið, heldur líka með menninguna og listina. Útón er til dæmis hýst þar en er þó sjálfstæð skrifstofa en þar hefur skapast mikið og gott samstarf sem nýtist báðum aðilum vel. Ekki er enn komið á hreint hvernig myndlistin mun rímast fyrir innan skipulags Íslandsstofu en að mínu mati er þetta er að einhverju leyti besta formið á þessu.

Svo eru það menningarsamningarnir við sveitarfélög um allt land, en í þeim felast framlög mennta og -menningarráðuneytis og iðnaðaráðuneytis til menningarstarfs út um allt land. Ef maður lítur yfir listana yfir styrkjaúthlutanir menningarráðanna þá saknar maður þess hve lítið er um myndlistarverkefni á þessum listum, en það held ég að sé kannski dálítið af því að myndlistamenn eru einfaldlega ekki duglegir að sækja um styrki í þessa sjóði. Það er kannski eitthvað sem að myndlistarmenn eiga eftir að læra jafn vel og tónlistarmenn og listamenn á öðrum sviðum – að koma sér út fyrir 101 Reykjavík og Seyðisfjörð, því það má stundum halda af umræðunni að þetta séu tveir helstu miðpunktar tilverunnar í myndlistinni hér á skerinu; hólminn okkar er hins vegar mun stærri, og verið að gera góða hluti vítt og breytt um landið.

Eiríkur Þorláksson

Listfræðingur og sérfræðingur hjá mennta- og menningarmálaráðuneyti

1. hluti

Hvernig kemur myndlist inn í skólamálin og sjónlistakennslu í grunnskóla?

Það hefur löngum verið talað um það í sambandi við myndlistarkennslu hér á landi í grunnskóla að hún felist í því að kenna að teikna, lita og leira en þar sé gert minna af því að kenna nemendum að skoða myndlist og meta myndlist, tjá sig um myndlist og átta sig á því hvað fellst í myndum, táknfræði og myndlæsi. Ég held þetta hafi nú breyst mikið til batnaðar. Mér fannst það allavega þegar ég var forstöðumaður Listasafns Reykjavíkur á árunum 1997 – 2005 að maður fann fyrir því að kennarar með skólahópa voru að koma með það í huga að kenna nemendum að meta það sem þeir sáu. Það hefur líka orðið gífurleg breyting á síðustu 10 árum í því hvað söfnin sjálf eru orðin virk á þessum vettvangi með kennslu með móttöku skólahópa, allskonar málþingum, fræðsludagskrám o.s.frv. Þetta er stóra breytingin auk breyttra viðhorfa í kennslunni, því að þarna eru söfnin orðin miklu virkari í menningarlífinu heldur en þau voru áður og það er ótvírætt þeirra hlutverk.

Fara allir skólar í safnaheimsónir, eða fer það eftir áhuga myndmenntakennarans eða annara innan veggja skólanna?

Það fer mikið eftir áhuga skólastjóra og myndmenntakennara, að sjálfsögðu, þarna er verið að taka tíma út úr skólalífinu til þess að sinna einhverju öðru verkefni. Ég held að það sé vel þess virði fyrir skólana og nemendurna, en það er eðlilega eitthvað misjafnt á milli skóla hvað þeir gera mikið af þessu og það fer þá eftir áhuga þessara lykilpersóna, skólastjóranna og þeirra kennara sem kenna viðkomandi fög hversu vel þeir nýta tækifærin á þessu sviði.

Hvernig myndir þú lýsa íslenskri fjölmiðlaumræðu um myndlist?

Það einkennir svolítið íslenska fjölmiðlun og einnig umfjöllun um menningarmál að það sem er gert er ekki talið áhugavert fyrir íslenska fjölmiðla nema að það felist í því einhver smá hneykslishella.

Það er t.d. engin marktæk umræða um það fyrirfram hvernig sýningar verða á árinu í heildina eða spurt áhugaverðra spurninga eins og: hvers vegna voru þessar sýningar valdar? Eru þetta góðar sýningar sem eru væntanlegar eða ekki? Henta þær íslenskum almenningi, eða er þetta allt fyrir einhverja sérhópa? Það er heldur ekkert rætt um fjármál safna eða stofnana; eru þau að fá nægan pening til þess að gera það sem þau eiga að gera? Hvernig eru þau að nýta þau fjárframlög sem þau fá?  Það er náttúrulega landlægt meðal Íslendinga að væla alltaf yfir sínu hlutskipti, við vitum það. Það er í sjálfu sér eðlilegt hlutverk manna að berjast fyrir sínum stofnunum. Það á sér hins vegar aldrei stað svona víðtæk menningarumræða, þar sem menn velta því fyrir sér hvort að þessi stofnun sé að standa sig vel en þessi illa miða við aðstæður, að þarna séu almennt skemmtilegar sýningar og þarna ekki. Slík heildarumræða er voðalega lítil hér á landi, en maður sér víða dæmi um hana annarstaðar.

Eiríkur Þorláksson

Listfræðingur og sérfræðingur hjá mennta- og menningarmálaráðuneyti

http://www.menntamalaraduneyti.is/utgafuskra/

2. hluti verður birtur í næstu viku.

Einar Garibaldi

Hvernig myndir þú lýsa starfsumhverfi myndlistarmanna á Íslandi?

Það er ekki einfalt mál að svara þessari spurningu, starfsumhverfi okkar er auðvitað hluti af miklu stærri og flóknari heimi, þar sem skörun almennra og sérhæfðra hagsmuna eru stöðugt í húfi. Mín upplifun af vettvangi er að listheimur okkar sé í senn smávaxinn, brothættur og stutt á veg kominn, þannig fylgja því bæði kostir og gallar að starfa sem myndlistarmaður á Íslandi, allt eftir því í hvaða samhengi maður skilgreinir starfið. En fyrst og fremst býður þetta umhverfi okkar upp á ögrandi áskoranir og spennandi verkefni til að takast á við.

Hvað með almenna umræðu innan sviðsins?

Á meðal myndlistarmanna á sér stað stöðug og opin samræða um það sem betur mætti fara; þar eru menn ekki alltaf sammála, en sem betur fer virðist tími skotgrafarhernaðarins liðinn og samræðan verður sífellt faglegri okkar á milli. Hvað fjölmiðlana varðar kysi ég auðvitað að hér væri ríkari umfjöllun um myndlist, en vandinn er víðfeðmur og snertir í raun allt samband okkar við umheiminn. Þannig fyllast anddyri heimilanna stöðugt af einhverju pappírsrusli, þar sem sjálfhverfa og hégómi eru megin umfjöllunarefnið. Sumir fjölmiðlar gera þó vel í menningarumfjöllun sinni, en hvað myndlistina áhrærir, þá skortir okkur illilega sérhæft rit um okkar starfsvið. Útgáfa á sýningarskrám og bókum um myndlistarmenn virðist þó vera að aukast, ásamt því að stöðugt fleiri stofnanir og sýningarsalir bjóða til beinnar þátttöku, fyrirlestra og samræðna um myndlist. Og ef ég má vera svolítið Pollýönnulegur, þá held ég að starfsumhverfi okkar dafni best þegar hvert og eitt okkar; jafnt myndlistarmenn, sýningarstjórar, embættismenn, listfræðingar, kennarar, blaðamenn sem og aðrir er starfa innan sviðsins, taka sín litlu skref framávið og vinna sín störf af vandvirkni.

En er starfsumhverfið nægjanlega vel kynnt, t.d. fyrir myndlistarnemendum í Listaháskóla Íslands?

Skólastofur Listaháskólans eru auðvitað hluti þessa starfsumhverfis; enda fer þar fram mikilvæg umræða og greining, jafnt á sögulegum forsendum, sem og ástandi, þróun og framtíðarmöguleikum innan sviðsins. Virk þátttaka nemenda í sýningum og umræðu um myndlist fyrir utan hið verndaða umhverfi skólans er auðvitað afar mikilvægur hluti skólastarfsins, þannig er starfsumhverfið og námið að mörgu leyti samofið í gegnum reglulegar heimsóknir á söfn og sýningar, á vinnustofur listamanna, sem og verkstæði og skrifstofur ýmissa fagaðila er starfa að myndlist. Ég myndi því segja að snerting nemenda við starfsumhverfið væri töluvert mikil, enda er ekki óalgengt að námskeiðum ljúki með sýningum þeirra á ólíkum stöðum utan skólans; hvort sem það er í nemendagalleríinu, á kaffihúsum, úti á götu, í verslunarmiðstöðvum, í kirkjum eða jafnvel á opinberum sýningarstöðum. Þannig öðlast nemendur mikilvæga reynslu í að takast á við ólíkar aðstæður og umhverfi, ásamt því að átta sig betur á samhengi og erindi verka sinna við samfélagið í gegnum mismunandi vægi og virkni sýningarstaðanna hverju sinni. Auk þessa taka nemendur þátt í námskeiðum er fjalla sérstaklega um starfsumhverfið, þar sem m.a. er fjallað um ólík störf myndlistarmannsins; sýningarstjórans, galleristans, gagnrýnandans og listfræðingsins, ásamt því að ýmis fagfélög myndlistarmanna eru kynnt, farið yfir réttindamál og skyldur, ólíkan rekstur sýningarsala og safna, hlutverk stofnana, safnara, styrkjakerfa o.s.frv.

Er þá líka farið í það hvernig ákjósanlegast er að koma sér á framfæri eftir námið?

Nemendum eru kenndar ólíkar leiðir við að skrásetja og halda utan um verk sín og feril; hvernig hugsanlega sé best að kynna þau, sækja um framhaldsnám, þátttöku í sýningum og samkeppnum, um vinnustofur og starfsstyrki. Þetta er afar brýnt þar sem öll umsóknar- og styrkjakerfi eru stöðugt að verða þróaðri, ásamt því að gerðar eru ríkari kröfur um fagleg vinnubrögð á þessu sviði. Við verðum því að gefa nemendum okkar tíma til að þroska listhugsun sína, þróa áhugasvið sín og móta sér leiðir. Mikilvægast er auðvitað að undirbúa þau til góðra verka og hjálpa þeim að sjá hlutina í samhengi. Gallinn er hinsvegar sá að þeim liggur gjarnan svo mikið á, að forgangsröðunin verður öfug og þeim hættir til að auglýsa sýningaropnun eða undirbúa kynningarefni áður en sjálf verkin eru tilbúin. Aðalatriðið er þó að ná áttum og greina persónulegar væntingar sínar innan þessa margslungnu starfsumhverfis, en fullnaðar þroska og skilningi nær maður þó vart án þess að fara til framhaldsnáms erlendis, en þá fyrst greinir maður kosti þess og galla að starfa sem myndlistarmaður á Íslandi.

http://einar_garibaldi.lhi.is/

Einar Garibaldi

Myndlistarmaður og kennari

Ásdís Sif

Er myndlist nógu aðgengileg almenningi?

Nei. Ég vildi óska þess að myndlist væri seld eins og tónlist, að það væru búðir sem myndu selja video verk á svipuðu verði og plötur.

Spurningin væri þá hvort að fólk myndi hafa jafn mikinn áhuga á að eiga videoverk til að spila í tölvunni sinni eins og það hefur á að spila tónlist í geislaspilaranum?

Kannski myndi fólk fá meiri áhuga á myndlist ef að hún væri aðgengilegri.  Mér finnst það stundum sorglegt að rosalega falleg myndverk fara til nokkurra safnara og safna og maður fær ekki að njóta þess, þótt ég veit að söfn og safnarar eru oft mjög dugleg við að lána verk.  Nú er ég aðallega að tala um videoverk og video innsetningar en ég hef áhyggjur af því að það sé dvínandi form sökum lítillar eftirspurnar um sölu.

Hvernig standa Íslenskir myndlistarmenn að sölu verka sinna?

Ég held að það sem að geri íslenska myndlistarmenn svona skemmtilega er hvað þeir eru litríkir og ekki niður á jörðinni með praktíska hluti.  Ég held að þeim langi til að selja en kunni það ekki, eða eru ekki með áhersluna þar. Ég held að öllum langi til að selja, en það er erfitt að vera bæði listamaður og sá sem sér um að kynna verkin, halda utan um þau og selja.  Ég vona að íslenskir myndlistarmenn haldi að vera áfram eins og þeir eru, taki sig ekki of alvarlega en að aðrir taki þá alvarlega og svo vona ég svo innilega að fleiri gallery opni, og umboðsmenn listamanna eins og Frafl verði til og búi til markað úr íslenskri myndlist, og að fleiri skrifi bækur um myndlistarsöguna, sýningar sem að eru að gerast í dag.

Það eru svo margir góðir íslenskir listamenn!! Það gætu auðveldlega opnað 10 gallery í viðbót og staðið sig vel á alþjóðlegum vettvangi.

Geta Íslenskir myndlistarmenn selt inn á sýningar sínar?

Mér finnst að íslenskir myndlistarmenn ættu að selja inn á sýningar sínar.  Af þvi að það er frítt inn á söfnin, þá er kanski búið að skapa ákveðna hefð í að hafa frítt inn á sýningar, en mér finnst ekki að listamenn ættu að fylgja því fordæmi.  Fólk ber oft meiri virðingu fyrir listinni ef það þarf að borga.  Ef það væri alltaf hringt í mann þegar ný bíómynd kæmi í bíó og maður væri beðinn um að mæta og skála fyrir myndinni og horfa á hana, fara síðan í partý á eftir, þá myndi maður mjög fljótlega fara að taka því sem sjálfsögðum hlut, og hætta að nenna að mæta út af myndinni sjálfri, heldur myndi maður mæta til að hitta fólk.

Ég til dæmis seldi inn á sýningar mínar í Kling&Bang Gallerí, þá kostaði 1000 kr., inn á hvern performance, og ég held að það hafi aldrei mætt eins margir og eins fjölbreyttur hópur einnig.

Ásdís Sif Gunnarsdóttir

Listamaður

asdissifgunnarsdottir.com

annað:

http://www.youtube.com/user/asdissif

http://www.facebook.com/people/Asdis-Sif-Gunnarsdottir/544527427

http://this.is/klingogbang/archive_view.php?id=158

http://www.ecopolis.org/asdis-sif-gunnarsdottir’s-performance-call-girl/

http://www.arsenal-berlin.de/en/forum/program/artists-expanded/asdis-sif-gunnarsdottir.html

Alternative North

Helgina 5.-7. nóvember var haldið málþing um samtímalist á norðurlöndum á vegum Listasafns Reykjavíkur auk annarra, sem bar yfirskriftina Alternative North – A Symposium on Contemporary Nordic Art. Safnstjórar, listgagnrýnendur og sýningarstjórar frá Norðurlöndum komu saman til að ræða stöðu samtímalistar á Norðurlöndum.

Á málþinginu var lögð áhersla á nýja strauma, óhefðbundin sýningarrými, sýningastjórnun, gagnrýna umræðu, styrkjaumhverfi og nýþróun í hverju landi fyrir sig. Einnig var samanburður á milli landanna skoðaðar, ólíkar áherslur og sameiginleg tækifæri.

Á opnun málfundarins var talað um mikilvægi þess að deila vitneskju og störfum, með því sýnir fólk væntumþykju. Allir græða á samvinnu og samtali; sharing is caring. Þessi hugsun var gegnum gangandi á ráðstefnunni allri.

Norðuröndin eiga mikið sameiginlegt, en þó er ekki alls víst að norðurlöndin eigi meira sameiginlegt í heimi myndlistar en önnur lönd innan Evrópu. Til að mynda var velt upp þeirri spurningu hvort það væri mögulega vegna sögulegs samhengis sem löndin sækjast í tengingar við hvort annað. Þó var ígrundað að mikilvægt væri að efla samtal og samvinnu á milli landanna enn frekar.

Mikill munur er á fjárhagslegum möguleika stofnana og annara sýningarrýma myndlistar á milli norðurlandanna. Styrkjakerfi er ólíkt á milli landanna og kom Noregur þá einna best út. Þær leiðir sem stofnanirnar fara til þess að nálgast fjármagn eru einnig ólíkar. Mikið bar á þeirri skoðun að það væri ekki alls kostar jákvætt að reka hverskonar sýningarrými einungis með fjármagni frá opinberum aðilum, heldur væri mikilvægt að leita einnig fjárs frá sjálfstæðum stofnunum til þess að stuðla að meira frelsi innan rýmisins.

Rætt var um neikvæðar hliðar á stofnanavæðingu innan myndlistarheimsins og hversu mikilvægt það er hafa ólíkar útfærslur á sýningarstöðum og .þeim vettvöngum er koma myndlist á framfæri almennt. Óhefðbundnu sýningarstaðirnir og grasrótargalleríin þóttu því mjög mikilvæg í þessu samhengi. Margir þeirra sem töluðu á þinginu vildu helst blanda þessu tvennu saman. Að auki var áréttað mikilvægi þess að vinna faglega samkvæmt gömlum gildum, með virtum listamönnum en einnig vera opin fyrir nýjungum ungra / lítt þekktari myndlistarmanna og stofnana sem koma jafnan með nýja og ferska strauma, bæði í sjálfri myndlistinni, framsetningu hennar og umgjörð.

Málþingið var kvikmyndað og von bráðar mun vera hægt að horfa á fyrirlestrana í heild sinni á http://www.listasafnreykjavikur.is/

Innlegg frá FRAFLara.

Kristjana Rós

Hvernig er staða ungra íslenskra myndlistarmanna sem eru að stíga sín fyrstu skref? Hvaða úrræði hafa þeir til þess að koma sér á framfæri?

Aðstæður ungra íslenskra myndlistarmarmanna eru í raun góðar. Í dag höfum við ótal úrræði til að koma okkur á framfæri. Það hefur til dæmis aldrei verið auðveldara að útbúa vefsíður og nýta félagsnetmiðla (e. social media) til að koma verkum eða sýningum á framfæri. Mjög mikilvægt er þó að huga vel að öllum atriðum er varða kynningar og vanda til verks. Ungir listamenn þurfa oft að hafa mikið fyrir því að sýna verk sín, en því fylgir einnig góð reynsla að þurfa að skapa eigin tækifæri. Ég vann til dæmis verkefni í fyrra sem hét Flökkukindur með nokkrum myndlistarmönnum sem ég tengist í gegnum Listaháskóla Íslands. Við nýttum auð verslunarrými á Laugaveginum sem var býsna mikið af í byrjun árs 2009. Það gaf okkur færi á að vinna saman og þróa hugmyndir og verk á nýjan hátt, en tíminn sem gafst milli sýninga var oft naumur. Eftir að ég útskrifaðist 2006 fann ég fljótt að það er erfitt að starfa sem myndlistarmaður, ekki síst ef maður er einangraður. Ég ákvað því að bjóða þeim sem ég þekkti og eru að vinna í myndlist að hitta mig á Kaffitári hvern sunnudag kl. 11:00. Við hittumst og spjöllum um verkefni, sýningar og allt milli himins og jarðar. Flest verkefni sem ég hef komið að síðan fyrsti Kaffitársfundurinn var haldinn 2008 hafa fæðst á þessum fundum.

Myndlistarumhverfið er ekki stórt á Íslandi og því er sniðugt að mynda líka tengsl við listamenn úti í heimi. Það er frekar auðvelt að gera, sumir fara auðvitað í nám til annara landa en einnig er hægt að sækja um gestavinnustofur út um allan heim og fá þannig tækifæri til að kynnast öðrum listamönnum. Svo er mögulegt að nýta félagsnetmiðla á borð við Facebook og Myartspace til að kynnast listamönnum án þess að fara úr stofunni heima. Við höfum í dag óneitanlega mun meiri möguleika en áður fyrr og ungir sem aldnir myndlistarmenn ættu að nýta sér það.

Hvernig er styrkjaumhverfi íslenskra myndlistarmanna?

Styrkjaumhverfið hefur oft verið frekar erfitt að kortleggja og því fylgir ákveðin kvíði fyrir myndlistarmenn. Flestir þeir styrkir sem ég veit um eru verkefna- eða ferðastyrkir en líkt og orðin segja til um þurfa listamennirnir þá að hafa staðfest ákveðin verkefni eða ferðalög sem þeir svo sækja um styrk fyrir.

Meistaraverkefnið mitt í Hagnýtri Menningarmiðlun var vefsíða sem heitir Handbókin og er slóðin á hana www.handbokin.com. Ég vann þessa vefsíðu með það í huga að kortleggja þá styrki sem eru í boði fyrir myndlistarmenn og deila upplýsingunum með öllum sem kunna að njóta góðs af. Þá er hægt að finna sérstakt dagatal á vefsíðunni þar sem umsóknarfrestur styrkja, gestavinnustofa og fleira fyrir myndlistarmenn kemur fram.

Áður en ég gerði síðuna hafði ég aldrei sótt um styrk fyrir verkefni og átti erfitt með að fylgjast með hvað væri í boði þar sem mig skorti yfirsýnina og þekkti ekki vel til. Styrkúthlutanir eru ákveðnar af sérstakri úthlutunarnefnd hverju sinni sem er oftast samsett af fagaðilum sem eiga að hafa bæði menntun og reynslu til að velja bestu umsóknirnar. Auðvitað er svo alltaf álitamál hvaða umsóknir eru bestar, en mestu skiptir að ferlið liggji fyrir og að það sé faglegt.

Ég tók viðtöl við aðila sem höfðu sjálfir verið í úthlutunarnefnd og rauði þráðurinn í gegnum þau viðtöl var spurningin hversu vel á verkefnið þitt við um styrkinn sem verið er að veita? Styrkir eru veittir í ákveðnum tilgangi og verkefnin sem passa best við þann setta tilgang eru strax komin með forskot á önnur verkefni. Þegar útbúin er styrkumsókn er því gott að hafa í huga sjónarhorn þess sem velur, hafa allar upplýsingar vel uppsettar og skýrar og hafa góð fylgigögn. Sá sem velur úr umsóknum hefur aðeins það sem hann er með í höndunum til að meta umsóknina. Reglan er sú að ferilskrá fylgir alltaf umsókn en fylgigögn geta einnig verið allt frá blaðaúrklippum af fyrri sýningum, gagnrýni, upplýsingar í fjölmiðlum um verkefnið eða útprentun af vefsíðu svo eitthvað sé nefnt. Upplýsingar eiga erindi ef þær gefa þeim sem fara yfir umsóknina möguleika á að meta hversu líklegt það er að verkefnið þitt verði vel unnið og vert að styrkja.

Hvaða eiginleika þurfa myndlistarmenn að hafa?

Þetta er stórskemmtileg spurning sem ágæt kona svaraði einu sinni á fyrirlestri sem ég var svo heppin að vera viðstödd. Hennar svar var þó aðeins öðruvísi en mitt. Hún var mjög ákveðin í því að myndlistarmaðurinn þurfi að vera ótrúlega fær listamaður, vel að máli farin, félagslyndur, myndarlegur, vel skrifandi og mjög gáfaður. Ég er sammála henni að vissu leyti, það er auðvitað nauðsynlegt að vera fær listamaður en það verður samt hver og einn að meta fyrir sig enda eru straumar og stefnur myndlistarinnar oft óútreiknanlegar. Sá eiginleiki sem myndlistarmenn þurfa að temja sér að mínu mati er fyrst og fremst áreiðanleiki, að sýningarstjórar og aðrir geti treyst á listamanninn því ef það er ekki hægt er slíkt fljótt að spyrjast út. Einnig er hollt og gott fyrir alla myndlistarmenn að læra að skrifa góðan texta um verk sín. Það að geta sjálfur tjáð sig um verkið hlýtur að vera ein af forsendum þess að aðrir skilji samhengi þess eða sýningarinnar. Að lokum má nefna að vera agaður, vinna mikið og vera meðvitaður um myndlistarumhverfið.

——————-

Kristjana Rós Oddsdóttir Gudjohnsen er myndlistamaður með meistarapróf í hagnýtri menningarmiðlun.

Heimasíður:

http://kristjanaros.com/

http://handbokin.com/